fudbalski trening
Email rss
veliki broj naslova i opreme za pripremu fudbalera
Autor: Bogić Bogićević Tematski radovi

Sistemi fudbalske igre – I deo

SISTEMI IGRE

Sistem je odredjeni način igre koji odredjuje svakom igraču mesto na terenu, opšte zadatke ili drugim rečima, sistem je okvir u kome, prema odredjenom rasporedu i opštim zadacima dejstvuju igrači.

Sistem nije dovoljan da bi se postigao krajnji cilj, to jest pobeda. Sistem ne pomaže u rešavanju neočekivanih situacija na terenu za vreme igre, to je zadatak druge oblasti, taktike. Sistem je okvir koji nam pruža slobodnu mogućnost za široku upotrebu taktičkih zamisli.

ISTORIJAT

RAZVOJA SISTEMA IGRE U OKVIRU RAZVOJA TAKTIKE

Od 1863. godine kada su promovisana pravila nove igre, koja se odvojila od ragbija, fudbalska igra je na putu evolucije prošla kroz četiri različita perioda.

U prvom periodu (1863 – 1925) u prvom planu je bila tehnika, dok su taktika i kondicija imale manje značajnu ulogu. Drugi period istorije razvoja fudbalske igre (1925 – 1954) obeležila je taktika kao značajna komponenta koja se izjednačila sa tehnikom. Treći period (1954 – 1974) obeležili su kondicija i snaga a model su postali nemci (svetski prvaci). Četvrti period razvoja fudbalske igre koji od 1974 godine traje do danas, doneo je novi igru nazvanu totalni fudbal (neadekvatno). To je bio model koji je za prepoznavanje uzeo sinonim “igra u dva pravca”. Pojavom presing igre, današnji model mogao bi da se nazove “igra u četiri pravca” (napred – nazad – levo – desno).

Razvoj fudbalske igre pratile su promene taktike i promene sistema. Ove promene uvek su se uzajamno uslovljavale: promena taktike doprinosila je promeni novog sistema i obrnuto.

Taktika u osnovi predstavlja unapred pripremljen plan igre jednog tima. Taktika je područje koje obuhvata niz mera i postupaka, smišljenih akcija, unapred pripremljen plan delovanja u okviru jedne ili niza utakmica sa ciljem stvaranja prednosti nad protivnikom, odnosno niz akcija koje će stvoriti uslove kako bi kvalitet ekipe i pojedinaca došao do punog izražaja.

Sistem je odredjeni način igre, koji svakom igraču odredjuje mesto na terenu i opšte zadatke, odnosno sistem je okvir u kojem prema odredjenom rasporedu i opštim zadacima dejstvuju igrači. Prvi sistem u fudbalu dobio je naziv “T sistem”, zbog toga što je raspored igrača, gledajući od gola prema polju za igru, podsećao na slovo T: u navali je bilo osam igrača, poredjanih sirom terena, takoreći u jednoj liniji a iza njih, od centra prema sredini gola, na rastojanju od 20 metara, nalazili su se half, bek i golman. Kraj ove epohe obeležen je pojavom “dubl V sistema” (WW) čiji je tvorac bio menadžer londonskog “Arsenala” Herbert Čepmen. Sistem “WM” ili “sistem tri beka” pet godina posle pojave “dubl V sistema” Čepmen je povukao lutajućeg centar halfa i postavio liniju sa bekovima. Tako je nastao ovaj sistem. U ovom sistemu kasnije su se pojavile mnoge varijante, kako u odbrani tako i u napadu. Varijante “WM sistema” u odbrani su:

  • bunker
  • brava
  • katanac
  • beton

Varijante “WM sistema” u napadu su:

  • povučeno krilo
  • povučena krila (“sistem MM”)

Kao odgovor na defanzivne varijante “WM sistema” nastao je “sistem četiri beka” ili 4 – 2 – 4. U daljem razvoju u okviru “sistema četiri beka” javljaju se nove varijante. Osnovni poredak igrača 4 – 2 – 4 menjao se u toku pojedinih faza igre. Igrači iz linije bekova kada je ekipa polazila u napad pridodavali su se srednjem redu kao podrška napadačima, pa su nastali:

  • sistem 3 – 3 – 4
  • sistem 2 – 4 – 4

Kada se ekipa branila bekovi su formirali svoju liniju sa punim brojem igrača (četiri) a iz linije napada vraćao se jedan ili dva igrača i zauzimali mesto u srednjem redu. Na taj način nastali su:

  • sistem 4 – 3 – 3
  • sistem 4 – 4 – 2

Smatra se da je era savremenog fudbala počela na X svetskom prvenstvu i traje i danas. Tada su finalisti nemci i holandjani demonstrirali vrednost novog “sistema 4 – 3 – 3“. Pošto su nekoliko godina pre toga njihovi najbolji klubovi “Bajern” i “Ajaks” postavili temelje ovog sistema.

Suštinske promene zahvatile su sve komponente fudbalske igre a igrači su dobili nove uloge. U traganju za formulom koja bi udovoljila ovom zahtevu stvoren je novi moderniji sistem 4 – 4 – 2.

FAKTORI KOJI UTIČU NA SISTEM IGRE

Za koji će se sistem igre odlučiti trener, da li će ga igrati tokom cele utakmice ili će ga menjati u toku igre utiču sledeći faktori:

  • karakteristike svojih igrača (dobre osobine i mane)
  • karakteristike protivničkih igrača (dobre osobine i mane)
  • sistem igre, odnosno raspored igrača protivničke ekipe

odigravanje utakmice na domaćem terenu:

  • sa jakim protivnikom
  • sa slabijim protivnikom

Odigravanje utakmice na gostujućem terenu

  • sa jakim protivnikom
  • sa slabijim protivnikom
  • Unapred odredjen konačan cilj (igra na pobedu, igra na rezultat)
  • Namera protivnika (igra na rezultat)
  • Period igre i kretanje rezultata
  • Promena situacije na terenu u toku igre (zamena igrača, povrede, isključenje)
  • Spoljni faktori (atmosferske prilike, stanje terena, ponašanje publike)

SISTEM IGRE 4 – 4 – 2

Veliki značaj kontrole sredine terena i činjenice da tu praktično započinju sve akcije i odbrambene i napadačke, uticao je na trenere da su iz sistema 4 – 3 – 3 povukli jednog napadača u liniju manevra i tako došli do novog sistema 4 – 4 – 2. Osnovna karakteristika modernih sistema je mali broj napadača neposredno pred sam početak napada, u sistemu 4 – 4 – 2 samo dva napadača zauzimaju isturene pozicije. Medjutim, u završnici napada uvek ima znatno više igrača u ulozi napadača pred golom protivnika. To ukazuje da je savremena igra pretrpela suštinske promene: pored većeg broja igrača na sredini terena, taktiku savremene igre karakteriše stalno prelivanje linija i po širini i po dubini, odnosno taktiku odlikuje stalna transformacija igrača iz jedne u drugu liniju u serijama i ritmu koji nameću zahtevi igre. U ovom sistemu koji su najpre i najdoslednije primenjivali italijani, samo je golman zadržao ulogu specijaliste. U sistemu 4 – 4 – 2 nema strogo omedjenih prostora u kojima se kreću igrači odredjenih funkcija. Ni linija ni mesto ne vezuju striktno igrače u fudbalu. Moderna strategija nema više stroge formacije već se ona stvara, menja i nastaje po potrebi. Raspored igrača na terenu je samo, manje ili više, mehaničko posedovanje odredjenih prostora na terenu u početku igre. Posedovanje odredjenih prostora nameće igračima više ili manje specifične zadatke, više odbrambene ili više napadačke, ali ih i mnogo manje vezuje za odredjeni deo terena. Shodno tim težnjama tragalo se za novim rasporedom igrača na terenu i raspodelom uloga kojima bi se ovi zahtevi ispunjavali.

SISTEMI IGRE 4 – 2 – 3 – 1

Sistem 4 – 4 – 2 je umnogome uticao na tokove savremenog fudbala, pa je kao takav vremenom trpeo mnoge promene i varijacije. U cilju postizanja prevlasti nad protivnikom nastali su razni modeli sistema igre. Jedan od njih je i sistem 4 – 2 – 3 – 1.

Karakteristike sistema  4 – 2 – 3 – 1:

  • osobine igrača – karakteristike sistema
  • odbrambeni štit – dva defanzivna vezna igrača
  • napadački dijamant – četiri igrača (osnovni zadatak – kreiranje i završnica napada)
  • krilni bekovi – velike mogućnosti učešća u pripremi i završnici napada
  • plejmejker – kreator napada
  • maksimalno korišćenje širine terena
  • prostori i dejstva igrača mnogostruko povećani

Poredjenje sistema 4 – 2 – 3 – 1  i 4 – 4 – 2:

sistem 4 – 2 – 3 – 1 ima bolju popunjenost centralnog dela terena (pet igrača), dok je na bočnim pozicijama podjednaka popunjenost kao u sistemu 4 – 4 – 2. U napadačkoj zoni sistem 4 – 4 – 2 ima jednog napadača više. Ako ekipa koja igra u sistemu 4 – 2 – 3 – 1  ofanzivni vezni – bočni igrači imaju dobru moć transformacije u napadače. Onda imamo zajedno sa plejmejkerom četiri napadača u napadačkoj zoni

Komentara: 1 Komentar Objavljeno: 7 Mar 2011

There are 1 comment. Leave a comment!

Name (Req)

E-mail (Req)

URI

Message